ত্রিকোণমিতিক অনুপাত : অনুশীলনী-৯ - সৃজনশীল - ৫৬
| Article Stats | 💤 Page Views |
|---|---|
|
Reading Effort 457 words | 3 mins to read |
Total View 2 |
|
Last Updated 3 hours ago |
Today View 2 |
৫৬ $A = \frac{\cot \theta}{{\rm cosec}\ \theta + 1} + \frac{{\rm cosec}\ \theta - 1}{\cot \theta}$, $B = \frac{\cos \theta}{1 + \sin \theta}$, যখন $\theta$ সূক্ষ্মকোণ।
- (ক) $\cot C = \sqrt3$ হলে, $\sec^2C-1$ এর মান নির্ণয় কর।
- (খ) প্রমাণ কর যে, $A = 2B$
- (গ) $3B^2 = 1$ হলে, $\theta$ এর মান নির্ণয় কর।
(ক) নং এর সমাধান
দেওয়া আছে,
$\cot C = \sqrt{3}$
প্রদত্ত রাশি $= \sec^2 C - 1$
আমরা জানি, $\sec^2 C - 1 = \tan^2 C$
$= \frac{1}{\cot^2 C}$ [যেহেতু $\tan C = \frac{1}{\cot C}$]
$= \frac{1}{(\sqrt{3})^2}$
$= \frac{1}{3}$
সুতরাং, নির্ণেয় মান $\frac{1}{3}$। Answer
(খ) নং এর সমাধান
দেওয়া আছে,
$A = \frac{\cot \theta}{{\rm cosec}\ \theta + 1} + \frac{{\rm cosec}\ \theta - 1}{\cot \theta}$
$B = \frac{\cos \theta}{1 + \sin \theta}$
বামপক্ষ $= A$
$= \frac{\cot \theta}{{\rm cosec}\ \theta + 1} + \frac{{\rm cosec}\ \theta - 1}{\cot \theta}$
লসাগু করে পাই,
$= \frac{\cot^2 \theta + ({\rm cosec}\ \theta - 1)({\rm cosec}\ \theta + 1)}{\cot \theta ({\rm cosec}\ \theta + 1)}$
$= \frac{\cot^2 \theta + {\rm cosec}^2 \theta - 1}{\cot \theta ({\rm cosec}\ \theta + 1)}$
আমরা জানি, ${\rm cosec}^2 \theta - 1 = \cot^2 \theta$
$= \frac{\cot^2 \theta + \cot^2 \theta}{\cot \theta ({\rm cosec}\ \theta + 1)}$
$= \frac{2\cot^2 \theta}{\cot \theta ({\rm cosec}\ \theta + 1)}$
$= \frac{2\cot \theta}{{\rm cosec}\ \theta + 1}$
সাইন ও কোসাইনে রূপান্তর করে পাই,
$= \frac{2 \frac{\cos \theta}{\sin \theta}}{\frac{1}{\sin \theta} + 1}$
$= \frac{2 \frac{\cos \theta}{\sin \theta}}{\frac{1 + \sin \theta}{\sin \theta}}$
$= 2 \cdot \frac{\cos \theta}{\sin \theta} \cdot \frac{\sin \theta}{1 + \sin \theta}$
$= \frac{2\cos \theta}{1 + \sin \theta}$
$= 2 \left( \frac{\cos \theta}{1 + \sin \theta} \right)$
যেহেতু, $B = \frac{\cos \theta}{1 + \sin \theta}$
$= 2B$
$=$ ডানপক্ষ
সুতরাং, $A = 2B$ Proved
(গ) নং এর সমাধান
দেওয়া আছে,
$3B^2 = 1$
$B$ এর মান বসিয়ে পাই,
বা, $3\left( \frac{\cos \theta}{1 + \sin \theta} \right)^2 = 1$
বা, $\frac{3\cos^2 \theta}{(1 + \sin \theta)^2} = 1$
আমরা জানি, $\cos^2 \theta = 1 - \sin^2 \theta$
বা, $\frac{3(1 - \sin^2 \theta)}{(1 + \sin \theta)^2} = 1$
বা, $\frac{3(1 - \sin \theta)(1 + \sin \theta)}{(1 + \sin \theta)(1 + \sin \theta)} = 1$
লব ও হর থেকে $(1 + \sin \theta)$ বাদ দিয়ে পাই,
বা, $\frac{3(1 - \sin \theta)}{1 + \sin \theta} = 1$
আড়গুণন করে পাই,
বা, $3 - 3\sin \theta = 1 + \sin \theta$
বা, $3 - 1 = \sin \theta + 3\sin \theta$
বা, $2 = 4\sin \theta$
বা, $4\sin \theta = 2$
বা, $\sin \theta = \frac{2}{4}$
বা, $\sin \theta = \frac{1}{2}$
আমরা জানি, $\sin 30^\circ = \frac{1}{2}$
বা, $\sin \theta = \sin 30^\circ$
$\therefore \theta = 30^\circ$
শর্তমতে, $\theta$ সূক্ষ্মকোণ, তাই মানটি গ্রহণযোগ্য।
সুতরাং, নির্ণেয় মান $\theta = 30^\circ$। Answer
Comments (0)