ত্রিকোণমিতিক অনুপাত : অনুশীলনী-৯ - সৃজনশীল - ৪৫
| Article Stats | 💤 Page Views |
|---|---|
|
Reading Effort 469 words | 3 mins to read |
Total View 3 |
|
Last Updated 13 hours ago |
Today View 3 |
৪৫ $P = \sec A + \tan A$, $Q = \sec A -\tan A$ এবং $C= \frac{{\rm cosec}\ A + 1}{{\rm cosec}\ A - 1}$
- (ক) $\sec \theta = 3$ হলে, $\tan \theta$ এর মান নির্ণয় কর।
- (খ) প্রমাণ কর যে, $P^2 = C$
- (গ) $\frac{P}{Q} = \frac{2 + \sqrt3}{2 - \sqrt3}$ এবং $A$ সূক্ষ্মকোণ হলে $A$ এর মান নির্ণয় কর।
(ক) নং এর সমাধান
দেওয়া আছে,
$\sec \theta = 3$
আমরা জানি,
$\sec^2 \theta - \tan^2 \theta = 1$
বা, $\tan^2 \theta = \sec^2 \theta - 1$
$\sec \theta$ এর মান বসিয়ে পাই,
বা, $\tan^2 \theta = (3)^2 - 1$
বা, $\tan^2 \theta = 9 - 1$
বা, $\tan^2 \theta = 8$
বর্গমূল করে পাই,
$\tan \theta = \pm \sqrt{8}$
$\therefore \tan \theta = \pm 2\sqrt{2}$
সুতরাং, নির্ণেয় মান $\pm 2\sqrt{2}$। Answer
(খ) নং এর সমাধান
দেওয়া আছে,
$P = \sec A + \tan A$
বামপক্ষ $= P^2$
$= (\sec A + \tan A)^2$
সাইন ও কোসাইনে পরিবর্তন করে পাই,
$= \left( \frac{1}{\cos A} + \frac{\sin A}{\cos A} \right)^2$
লসাগু করে পাই,
$= \left( \frac{1 + \sin A}{\cos A} \right)^2$
$= \frac{(1 + \sin A)^2}{\cos^2 A}$
আমরা জানি, $\cos^2 A = 1 - \sin^2 A$
$= \frac{(1 + \sin A)^2}{1 - \sin^2 A}$
হরের অংশকে উৎপাদকে বিশ্লেষণ করে পাই,
$= \frac{(1 + \sin A)(1 + \sin A)}{(1 - \sin A)(1 + \sin A)}$
$= \frac{1 + \sin A}{1 - \sin A}$
লব ও হরকে $\sin A$ দ্বারা ভাগ করে পাই,
$= \frac{\frac{1}{\sin A} + \frac{\sin A}{\sin A}}{\frac{1}{\sin A} - \frac{\sin A}{\sin A}}$
$= \frac{{\rm cosec}\ A + 1}{{\rm cosec}\ A - 1}$
$= C$
$=$ ডানপক্ষ
সুতরাং, $P^2 = C$ Proved
(গ) নং এর সমাধান
দেওয়া আছে,
$\frac{P}{Q} = \frac{2 + \sqrt{3}}{2 - \sqrt{3}}$
$P$ এবং $Q$ এর মান বসিয়ে পাই,
বা, $\frac{\sec A + \tan A}{\sec A - \tan A} = \frac{2 + \sqrt{3}}{2 - \sqrt{3}}$
যোজন-বিয়োজন (Componendo and Dividendo) করে পাই,
বা, $\frac{(\sec A + \tan A) + (\sec A - \tan A)}{(\sec A + \tan A) - (\sec A - \tan A)} = \frac{(2 + \sqrt{3}) + (2 - \sqrt{3})}{(2 + \sqrt{3}) - (2 - \sqrt{3})}$
বা, $\frac{\sec A + \tan A + \sec A - \tan A}{\sec A + \tan A - \sec A + \tan A} = \frac{2 + \sqrt{3} + 2 - \sqrt{3}}{2 + \sqrt{3} - 2 + \sqrt{3}}$
বা, $\frac{2 \sec A}{2 \tan A} = \frac{4}{2\sqrt{3}}$
বা, $\frac{\sec A}{\tan A} = \frac{2}{\sqrt{3}}$
সাইন ও কোসাইনে পরিবর্তন করে পাই,
বা, $\frac{\frac{1}{\cos A}}{\frac{\sin A}{\cos A}} = \frac{2}{\sqrt{3}}$
বা, $\frac{1}{\cos A} \times \frac{\cos A}{\sin A} = \frac{2}{\sqrt{3}}$
বা, $\frac{1}{\sin A} = \frac{2}{\sqrt{3}}$
বিপরীতকরণ করে পাই,
বা, $\sin A = \frac{\sqrt{3}}{2}$
বা, $\sin A = \sin 60^\circ$
$\therefore A = 60^\circ$
যেহেতু, $A$ সূক্ষ্মকোণ, তাই মানটি গ্রহণযোগ্য।
সুতরাং, নির্ণেয় মান $A = 60^\circ$। Answer
Comments (0)