ত্রিকোণমিতিক অনুপাত : অনুশীলনী-৯ - সৃজনশীল - ৩১
| Article Stats | 💤 Page Views |
|---|---|
|
Reading Effort 437 words | 3 mins to read |
Total View 3 |
|
Last Updated 5 hours ago |
Today View 3 |
৩১ $m \sin A = n \cos A$ এবং ${\rm cosec}\ (A-B) = 2$, যেখানে, $A$ এবং $B$ সূক্ষ্মকোণ।
- (ক) দেখাও যে, $\sin 2 \theta = 2 \sin \theta \cos \theta$, যখন $\theta=30^\circ$
- (খ) প্রমাণ কর যে, $\frac{\sec^2 A + {\rm cosec}^2\ A}{\sec^2 A - {\rm cosec}^2\ A} = \frac{n^2 + m^2}{n^2 - m^2}$ $(m \ne n)$
- (গ) $m=n=1$ হলে, $B$ এর মান নির্ণয় কর।
(ক) নং এর সমাধান
দেওয়া আছে,
$\theta = 30^\circ$
বামপক্ষ $= \sin 2 \theta$
$= \sin (2 \times 30^\circ)$
$= \sin 60^\circ$
$= \frac{\sqrt{3}}{2}$
ডানপক্ষ $= 2 \sin \theta \cos \theta$
$= 2 \sin 30^\circ \cos 30^\circ$
$= 2 \times \frac{1}{2} \times \frac{\sqrt{3}}{2}$
$= \frac{\sqrt{3}}{2}$
সুতরাং, বামপক্ষ = ডানপক্ষ।
$\therefore \sin 2 \theta = 2 \sin \theta \cos \theta$ Showed
(খ) নং এর সমাধান
দেওয়া আছে,
$m \sin A = n \cos A$
বা, $\frac{\sin A}{\cos A} = \frac{n}{m}$
বা, $\tan A = \frac{n}{m}$
অতএব,
$\sec^2 A = 1 + \tan^2 A = 1 + \left(\frac{n}{m}\right)^2 = 1 + \frac{n^2}{m^2} = \frac{m^2 + n^2}{m^2}$
আবার, যেহেতু $\tan A = \frac{n}{m}$, তাই $\cot A = \frac{m}{n}$
অতএব,
${\rm cosec}^2 A = 1 + \cot^2 A = 1 + \left(\frac{m}{n}\right)^2 = 1 + \frac{m^2}{n^2} = \frac{n^2 + m^2}{n^2}$
এখন, বামপক্ষ $= \frac{\sec^2 A + {\rm cosec}^2 A}{\sec^2 A - {\rm cosec}^2 A}$
মান বসিয়ে পাই,
$= \dfrac{\frac{m^2 + n^2}{m^2} + \frac{n^2 + m^2}{n^2}}{\frac{m^2 + n^2}{m^2} - \frac{n^2 + m^2}{n^2}}$
লব ও হরে $(m^2 + n^2)$ কমন নিয়ে পাই,
$= \dfrac{(m^2 + n^2) \left(\frac{1}{m^2} + \frac{1}{n^2}\right)}{(m^2 + n^2) \left(\frac{1}{m^2} - \frac{1}{n^2}\right)}$
লব ও হরের $(m^2 + n^2)$ বাদ দিলে থাকে,
$= \dfrac{\frac{1}{m^2} + \frac{1}{n^2}}{\frac{1}{m^2} - \frac{1}{n^2}}$
লসাগু করে পাই,
$= \dfrac{\frac{n^2 + m^2}{m^2 n^2}}{\frac{n^2 - m^2}{m^2 n^2}}$
$= \frac{n^2 + m^2}{m^2 n^2} \times \frac{m^2 n^2}{n^2 - m^2}$
$= \frac{n^2 + m^2}{n^2 - m^2}$
$=$ ডানপক্ষ
$\therefore \frac{\sec^2 A + {\rm cosec}^2 A}{\sec^2 A - {\rm cosec}^2 A} = \frac{n^2 + m^2}{n^2 - m^2}$ Proved
(গ) নং এর সমাধান
দেওয়া আছে,
$m \sin A = n \cos A$
প্রশ্নমতে, $m = 1$ এবং $n = 1$ হলে,
$1 \cdot \sin A = 1 \cdot \cos A$
বা, $\sin A = \cos A$
বা, $\frac{\sin A}{\cos A} = 1$
বা, $\tan A = 1$
বা, $\tan A = \tan 45^\circ$
$\therefore A = 45^\circ$
আবার উদ্দীপক হতে পাই,
${\rm cosec}\ (A-B) = 2$
বা, ${\rm cosec}\ (A-B) = {\rm cosec}\ 30^\circ$
$\therefore A - B = 30^\circ$
এখানে $A = 45^\circ$ বসিয়ে পাই,
বা, $45^\circ - B = 30^\circ$
বা, $45^\circ - 30^\circ = B$
$\therefore B = 15^\circ$
সুতরাং, $B$ এর নির্ণেয় মান $15^\circ$। Answer
Comments (0)